Pinilit ng ama ni Felipe (Don Ramon) at ng pari na ipakasal si Felipe sa ibang lalaki. Si Delfin, sa kanyang desperasyon, ay nagplanong kidnapin si Felipe. Sa gabi ng pagtakas, nagkaroon ng malaking pagtatapat.

Sa kabila ng mga limitasyon nito, ang Banaag at Sikat ay hindi isang nobelang nabubulok sa istante ng kasaysayan. Ito ay isang sa bawat Pilipinong nahahati sa pagitan ng nakagisnang paniniwala at ng nagising na kamalayan.

Hindi ibinigay ni Lope K. Santos ang masayang sagot. Sa halip, binigyan niya tayo ng —isang sulyap sa posibilidad ng isang makatarungang mundo—at sikat —ang masakit na liwanag ng umaga na nagpapakita na ang daan tungo sa pagbabago ay puno ng iyakan at paghihiwalay. Ito ang dahilan kung bakit ito ang “Bibliya ng uring manggagawa”: hindi dahil ito ay banal, kundi dahil ito ay totoo.