Megjithatë, në fund të Epokës së Akullnajave (rreth 12,000 vjet më parë), ndodhi një ndryshim dramatik. Temperaturat u ngritën, akullnajat u tërhoqën dhe stepat e gjera u zëvendësuan nga pyje. Shumica e kafshëve gjigante të asaj epoke – mamuthët, rinocerontët e leshtë, macet me dhëmbë shpatë – u zhdukën. Ky fenomen, i njohur si , ka dy shpjegime kryesore: ndryshimi i shpejtë i klimës (i cili shkatërroi habitatet e tyre) dhe gjuetia e tepërt nga njerëzit. Me shumë gjasa, ishte një kombinim i të dyjave. Fundi i Epokës së Akullnajave shënoi gjithashtu fillimin e Holocenit, epokës aktuale gjeologjike, dhe lindjen e bujqësisë dhe qytetërimeve të para. Përfundim Epoka e Akullnajave ishte shumë më tepër se një periudhë e ftohtë në historinë e Tokës; ajo ishte një forcë krijuese dhe shkatërruese. Ajo gdhendi luginat, liqenet dhe kodrat që shohim sot, ripërcaktoi rrugët e migrimit të specieve dhe krijoi një mjedis sfidues që formësoi inteligjencën, qëndrueshmërinë dhe aftësitë teknologjike të paraardhësve tanë. Trashëgimia e saj vazhdon edhe sot, nga akullnajat e mbetura në Grenlandë dhe Antarktidë deri te tokat pjellore të luginave që dikur ishin nën akull. Kuptimi i kësaj epoke na ndihmon të kuptojmë jo vetëm të kaluarën, por edhe të tashmen tonë, pasi ne jetojmë në një periudhë ndër-akullnajore dhe po përballemi me një ndryshim tjetër klimatik, këtë herë të shkaktuar nga njeriu. Epoka e Akullnajave na mëson se klima e Tokës nuk është statike, por dinamike dhe se speciet – përfshirë tonën – duhet të përshtaten vazhdimisht ose të zhduken.

Nga ana biologjike, Epoka e Akullnajave krijoi dy ekosisteme kryesore. Pranë skajit të akullnajave shtriheshin , një peizazh i thatë dhe pa pemë, i pasur me barëra që ushqente një faunë madhështore: mamuthët e leshtë, rinocerontët e leshtë, bizonët gjigantë, dhelprat dhe ujqërit. Në të kundërt, në rajonet më të largëta nga akulli, pyjet e buta dhe tropikale u tkurrën në "strehimore" të vogla. Kjo periudhë çoi në zhdukjen e shumë specieve që nuk mund të përshtateshin me të ftohtin, por gjithashtu nxiti evolucionin e specieve rezistente ndaj të ftohtit. Njeriu dhe Epoka e Akullnajave Ndoshta aspekti më intrigues i Pleistocenit është roli i tij në evolucionin njerëzor. Gjatë kësaj periudhe, njeriu modern ( Homo sapiens ) u shfaq dhe filloi të përhapet në të gjithë botën. Kushtet e vështira të epokës së akullit vepruan si një "shtytës" për inovacion. Njerëzit zhvilluan teknika të avancuara për ndërtimin e strehimoreve, qepjen e rrobave nga lëkurat e kafshëve dhe përdorimin e zjarrit në mënyrë efikase. Ata ishin gjuetarë të shkathët, të specializuar në gjuetinë e gjitarëve të mëdhenj.

Hyrje Kur mendojmë për Epokën e Akullnajave, shpesh para nesh shfaqet një peizazh i bardhë dhe i akullt, i dominuar nga gjitarë të mëdhenj si mamuthët dhe kafshët me gëzof. Megjithatë, kjo periudhë gjeologjike është shumë më komplekse dhe interesante sesa thjesht një "dimër i gjatë". Epoka e Akullnajave, ose Pleistoceni (i cili zgjati nga rreth 2.6 milionë vjet më parë deri rreth 11,700 vjet më parë), nuk ishte një periudhë e vetme e ngrirë, por një seri ciklesh të ftohta dhe të ngrohta që kanë formuar rrënjësisht kontinentet, biodiversitetin dhe vetë evolucionin e njeriut. Ky ese do të shqyrtojë shkaqet kryesore të kësaj epoke, ndikimin e saj në peizazhin e Tokës dhe rolin vendimtar që ajo luajti në historinë e njerëzimit. Shkaqet e Epokës së Akullnajave Formimi i shtresave të mëdha të akullit nuk ndodh rastësisht. Shkencëtarët kanë identifikuar disa faktorë kyç që shkaktuan këtë periudhë të ftohtë globale. Së pari, ndryshimet në orbitën e Tokës (të njohura si Ciklet e Milankoviçit) luajnë një rol themelor. Toka nuk rrotullohet gjithmonë në të njëjtën mënyrë; forma e orbitës së saj, këndi i pjerrësisë së boshtit dhe lëkundja e boshtit ndryshojnë në cikle që zgjasin dhjetëra mijëra vjet. Kur këta faktorë kombinohen për të reduktuar sasinë e rrezatimit diellor që arrin në hemisferën veriore gjatë verës, bora e dimrit nuk shkrihet plotësisht. Vit pas viti, kjo borë grumbullohet dhe ngjesh duke formuar akullnaja masive.